अंतरवाली सराटी हे महाराष्ट्रातील जालना जिल्ह्यातील अंबड तालुक्यात वसलेले एक प्रसिद्ध गाव आहे. हे गाव विशेषतः मराठा आरक्षण आंदोलनाचे प्रमुख नेते मनोज वसंतराव जरांगे पाटील यांच्यामुळे २०२३ सालापासून संपूर्ण महाराष्ट्रात ओळखले जाऊ लागले.
भौगोलिक स्थान
अंतरवाली सराटी हे गाव अंबड शहरापासून सुमारे १८ किलोमीटर अंतरावर आहे. जालना जिल्ह्याच्या दक्षिण भागात असलेल्या या गावाभोवती शेतीप्रधान जीवनशैली आहे. इथले लोक मुख्यतः शेती, पशुपालन, आणि छोटे व्यवसाय करतात.
ऐतिहासिक आणि सामाजिक महत्त्व
२०१८ नंतर सुरू झालेल्या मराठा आरक्षण चळवळीच्या पार्श्वभूमीवर २०२३ मध्ये अंतरवाली सराटी हे गाव मनोज जरांगे पाटील यांच्या आमरण उपोषणामुळे चर्चेत आले. याच गावातून त्यांनी मराठा समाजाला सरसकट ओबीसी प्रमाणपत्र मिळावे यासाठी तीव्र आंदोलन सुरू केले होते.
आंदोलन केंद्र
२०२३ मध्ये झालेल्या आंदोलनामध्ये अंतरवाली सराटी गावातच मोठा जमाव गोळा झाला. येथे काही काळ तणाव निर्माण झाला होता आणि पोलिस हस्तक्षेपात हिंसक घटना घडल्या. या घटनेनंतर मनोज जरांगे यांना मोठे जनसमर्थन मिळाले आणि गाव हे आंदोलनाचे केंद्र बनले.
मनोज जरांगे पाटील
मनोज जरांगे पाटील हे अंतरवाली सराटी गावाचे रहिवासी असून मराठा समाजासाठी लढा देणारे एक झुंजार नेते म्हणून त्यांची ओळख आहे. त्यांचा जन्म १९८० च्या दशकात झाला असून ते बालपणापासूनच समाजकार्याच्या दिशेने वळले.
शिक्षण व प्रारंभिक काळ
त्यांचे शिक्षण अंबड तालुक्यातच झाले. लहानपणापासूनच ते सामाजिक प्रश्नांवर संवेदनशील होते. त्यांच्या वडिलांचे नाव वसंतराव जरांगे असून एक शेतकरी कुटुंबातून ते पुढे आले.
सामाजिक कार्य
मनोज जरांगे यांनी सुरुवातीला शेतकरी हक्क आणि पाणी प्रश्नांवर आंदोलन केले. पुढे त्यांनी मराठा समाजाच्या मागण्या उचलून धरल्या. त्यांच्या नेतृत्वात अनेक वेळा रॅली, मोर्चे, उपोषण, आणि जनआंदोलने झाली.
मराठा आरक्षणासाठी लढा
२०२३ आणि २०२४ या वर्षांत सरसकट ओबीसी प्रमाणपत्र ही मुख्य मागणी घेऊन त्यांनी महाराष्ट्रभर आंदोलन केलं. त्यांच्या अंबड उपोषणात हजारो लोक सहभागी झाले. त्यांनी नेहमी संविधानिक मार्गांचा स्वीकार केला.
आंतरवाली सराटीतील उपोषण
२९ ऑगस्ट २०२३ पासून अंतरवाली सराटीमध्ये त्यांनी उपोषण सुरू केलं. यावेळी पोलिसांशी झालेल्या संघर्षामुळे राज्यभर खळबळ उडाली. अनेक ठिकाणी त्यांच्या समर्थनार्थ रास्ता रोको, बंद, आणि रॅल्या झाल्या.
गावाचा सामाजिक बदल
आंदोलनामुळे गावात जागरूकता वाढली असून स्थानिक युवकांमध्ये समाजासाठी काम करण्याची प्रेरणा निर्माण झाली आहे. सरकारने येथे काही विकासकामे हाती घेतली असून रस्ते, पाणीपुरवठा, वीज आणि आरोग्य सुविधा वाढविण्यावर भर दिला आहे.
अंतरवाली सराटी हे केवळ एक गाव नसून सामाजिक लढ्याचे प्रतीक बनले आहे. या गावातून उगम पावलेल्या मनोज जरांगे यांच्या नेतृत्वाखाली मराठा समाजाच्या हक्कांसाठी नवा इतिहास घडतो आहे. येत्या काळात या गावाची आणि मनोज पाटील यांची भूमिका अधिक निर्णायक ठरेल, असा विश्वास अनेकांना आहे.
