परिचय
देवेंद्र गंगाधरराव फडणवीस हे भारतीय जनता पक्षाचे वरिष्ठ नेते व महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री आहेत. त्यांचा जन्म २२ जुलै १९७० रोजी नागपूर येथे झाला. ते एक कुशल प्रशासक, वक्ते आणि आधुनिक महाराष्ट्राच्या राजकारणातील महत्त्वाचे नेतृत्व म्हणून ओळखले जातात. फडणवीस हे नागपूर विद्यापीठातून कायद्याचे पदवीधर असून त्यांनी बिझनेस मॅनेजमेंटमध्येही शिक्षण घेतले आहे.
ते लहान वयातच राजकारणात सक्रिय झाले होते. त्यांच्या वडिलांचा राजकीय वारसा लाभल्यामुळे, ते विद्यार्थिदशेतच अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषदेचे (ABVP) कार्यकर्ते झाले. त्यांचे राजकीय प्रशिक्षण आणि नेतृत्वगुण लवकरच पक्षात दिसून आले आणि त्यांनी पुढे जाऊन विधानपरिषद व विधानसभा अशा दोन्ही सभागृहांमध्ये प्रतिनिधित्व केले.
राजकीय कारकिर्द
देवेंद्र फडणवीस यांची राजकीय कारकीर्द अतिशय गतिमान आणि यशस्वी राहिली आहे. त्यांनी १९९२ साली अवघ्या २२ व्या वर्षी नागपूर महानगरपालिकेचे नगरसेवक म्हणून आपली राजकीय कारकीर्द सुरू केली. १९९७ साली ते नागपूर महानगरपालिकेचे महापौर झाले आणि देशातील सर्वात तरुण महापौर म्हणून ओळखले गेले.
२००९ मध्ये ते भारतीय जनता पक्षाच्या महाराष्ट्र शाखेचे महासचिव झाले. त्यांनी पक्षाचे कार्य ग्रामीण आणि शहरी भागात बळकट केले. त्यांच्या स्पष्ट, अभ्यासपूर्ण आणि समर्पित भूमिकेमुळे त्यांना पक्षाच्या नेतृत्वाने विशेष मान्यता दिली.
२०१४ मध्ये महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत भारतीय जनता पक्षाला मोठा विजय मिळाला आणि फडणवीस यांची मुख्यमंत्रीपदी निवड करण्यात आली. हे पद त्यांनी २०१४ ते २०१९ पर्यंत यशस्वीरित्या भूषवले. यानंतरही २०१९ मध्ये त्यांना पुन्हा मुख्यमंत्री म्हणून शपथ देण्यात आली, मात्र सत्ता स्थापनेसंदर्भातील राजकीय संघर्षामुळे त्यांनी ८ दिवसांतच राजीनामा दिला.
२०२५ साली महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस (Devendra Fadnavis) होते, जे ५ डिसेंबर २०२४ रोजी तिसऱ्यांदा पदभार स्वीकारले. त्यांना राज्यपाल सी. पी. राधिकृष्णन यांनी शपथ दिली. ई. शिंदे व अजित पवार यांनी उपमुख्यमंत्री म्हणून त्यांचा साथ दिला
२०२५ मधील काही प्रमुख निर्णय आणि राजकीय घडामोडी
- सार्वजनिक सुरक्षा उपाय: सरकारने राज्यात पोलिस, तटरक्षक दल आणि नौदल यांना उच्च सतर्कतेच्या स्थितीत ठेवले
- भाषा धोरणावरून संघर्ष: राज ठाकरे यांनी शाळांमध्ये हिंदी शिकवण्यावर टीका केली, ज्यावर फडणवीसांनी मराठी भाषेचे संरक्षण करत योग्य ते उत्तर दिले
- ओबीसी समर्थन: त्यांनी ठामपणे म्हटले की ते ओबीसी समुदायाच्या अधिकारांसाठी सतत लढत राहतील
- शिवाजी अध्ययन व साहित्य केंद्राची सुरूवात: त्यांनी दिल्लीमधील जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठात “शिवाजी विशेष अभ्यास केंद्र” आणि “कुसुमाग्रज मराठी भाषा व साहित्य केंद्र” यांचे भूमिपूजन केले
- राजकीय आरोपांचा प्रत्युत्तर: राहुल गांधींविरुद्ध टोकाची प्रतिक्रिया देत फडणवीस यांनी “चिप हरवलेला” असा व्यंगात्मक उत्तर दिले
सारांश स्वरूपात राजकीय स्थिती
| वर्ष | मुख्यमंत्री |
|---|---|
| २०१४–१९ | देवेंद्र फडणवीस (पहिला कार्यकाळ) |
| २०१९ | देवेंद्र फडणवीस (अल्पकालीन बहुतांश) |
| २०२२–२४ | एकनाथ शिंदे |
| २०२५ (आजपर्यंत) | देवेंद्र फडणवीस (तिसरा कार्यकाळ) |
देवेंद्र फडणवीस सध्या महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री असून, ते त्यांच्या कार्यकाळात विविध प्रशासनिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक योजनांमध्ये सक्रियतेने नेतृत्व करत आहेत.
मुख्यमंत्री कार्यकाळातील महत्त्वाचे निर्णय
मुख्यमंत्री म्हणून फडणवीस यांनी अनेक महत्त्वाचे निर्णय घेतले आणि महाराष्ट्राच्या विकासात मोलाचा वाटा उचलला. त्यांचे कार्यकाळ हे विशेषतः शाश्वत विकास, गुंतवणूक, जलसंधारण आणि तंत्रज्ञानावर आधारित होता. त्यातील काही महत्त्वाच्या निर्णयांची यादी पुढीलप्रमाणे:
- जलयुक्त शिवार योजना – महाराष्ट्रातील दुष्काळग्रस्त भागात जलसंधारणासाठी ही योजना सुरू करण्यात आली. या योजनेमुळे हजारो गावांमध्ये पाण्याची टंचाई दूर करण्यात मदत झाली.
- मेक इन महाराष्ट्र – गुंतवणूकदारांना आकर्षित करण्यासाठी औद्योगिक धोरण तयार करून, महाराष्ट्रात अनेक मोठे उद्योग प्रकल्प आणले.
- डिजिटल महाराष्ट्र – प्रशासनात पारदर्शकता आणण्यासाठी ई-गव्हर्नन्सवर भर देण्यात आला. ऑनलाईन सेवा केंद्र, मोबाइल अॅप्स यांची अंमलबजावणी झाली.
- शेतकऱ्यांची कर्जमाफी – राज्यातील शेतकऱ्यांसाठी ‘छत्रपती शिवाजी महाराज शेतकरी सन्मान योजना’ अंतर्गत कर्जमाफी करण्यात आली.
- इन्फ्रास्ट्रक्चर प्रकल्प – मुंबई मेट्रो, समृद्धी महामार्ग, नागपूर मेट्रो, मुंबई ट्रान्स हार्बर लिंक, मुंबई कोस्टल रोड आदी प्रकल्प हाती घेतले.
वैयक्तिक जीवन
देवेंद्र फडणवीस यांचे कुटुंब अत्यंत सुसंस्कृत आणि राजकीय पाश्र्वभूमी असलेले आहे. त्यांच्या वडिलांचे नाव गंगाधर फडणवीस असून तेही एका काळी विधान परिषदेचे सदस्य होते. त्यांच्या पत्नी अमृता फडणवीस ह्या बँकर, गायिका आणि सामाजिक कार्यकर्त्या आहेत. त्यांना एक कन्या आहे – दिविजा फडणवीस.
ते सामाजिक कार्यात सक्रिय असून, त्यांच्या नेतृत्वाखाली विविध आरोग्य, शिक्षण, पर्यावरण, महिला सक्षमीकरण यासाठी अनेक उपक्रम राबवले जात आहेत. ते अत्यंत शिस्तबद्ध, अभ्यासू आणि संयमी व्यक्तिमत्त्व म्हणून ओळखले जातात.
पुरस्कार आणि गौरव
देवेंद्र फडणवीस यांना त्यांच्या कार्यासाठी अनेक राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले आहे. काही महत्त्वाचे पुरस्कार खालीलप्रमाणे:
- Urban Development Champion Award – शहर विकास क्षेत्रातील उल्लेखनीय कार्यासाठी.
- Transformative Chief Minister Award (2018) – US-India Strategic Partnership Forum द्वारे.
- Water Hero Award – जलयुक्त शिवार योजनेमुळे देशपातळीवर त्यांना गौरविण्यात आले.
- भारतीय प्रशासनिक पुरस्कार – पारदर्शक व प्रभावी प्रशासनाबद्दल.
देवेंद्र फडणवीस हे महाराष्ट्राच्या राजकारणातील एक दूरदृष्टी असलेले, अभ्यासू आणि कार्यक्षम नेते आहेत. त्यांच्या नेतृत्वात महाराष्ट्राने प्रगतीच्या वाटेवर वाटचाल केली आहे. राज्याच्या शाश्वत विकासासाठी त्यांनी ज्या योजना राबवल्या त्या दीर्घकालीन आणि परिणामकारक ठरल्या. त्यांच्या नेतृत्वाखाली महाराष्ट्राला स्थैर्य, विकास आणि प्रशासनातील नविन दृष्टी मिळाली आहे. आजही ते भारतीय जनता पक्षाच्या एक महत्त्वाचे चेहरा म्हणून ओळखले जातात आणि भावी काळात त्यांच्याकडून अधिक योगदानाची अपेक्षा आहे.
